یکی از کاربردهای شناختهشدهی فوتوبیومدولیشن، کمک به کاهش ریزش مو در آلوپسی آندروژنتیک (ریزش مو با الگوی ارثی) است. برخلاف کرمها یا قرصها، اینجا نور بهطور مستقیم روی فولیکولهای مو در پوست سر اثر میگذارد. در این مقاله میبینیم شواهد علمی تا چه حد از این کاربرد حمایت میکنند و انتظار واقعبینانه چیست.
مکانیسم اثر بر فولیکول مو
فولیکول مو در فاز رشد (آناژن) به میتوکندریهای فعال و جریان خون کافی نیاز دارد. نور قرمز و مادونقرمز نزدیک (معمولاً ۶۳۰ تا ۶۸۰ نانومتر) توسط سیتوکروم سی اکسیداز در میتوکندری جذب میشود و تولید ATP را افزایش میدهد. فرضیهی اصلی این است که این افزایش انرژی سلولی میتواند فولیکولهای در حال خفتگی (تلوژن) را به فاز رشد بازگرداند و میکروسیرکولاسیون پوست سر را بهبود دهد.
شواهد بالینی چه میگویند؟
چند کارآزمایی تصادفیشده و متاآنالیز در سالهای اخیر نشان دادهاند دستگاههای نور قرمز کمتوان (به شکل کلاه، شانه یا کاسکت) در مقایسه با دستگاههای ساختگی (شم)، تراکم و قطر تارهای مو را بهطور معنادار افزایش میدهند؛ هم در مردان و هم در زنان مبتلا به آلوپسی آندروژنتیک.
با این حال، بیشتر مطالعات حجم نمونهی محدود دارند و کیفیت شواهد در سطح متوسط ارزیابی میشود؛ پژوهشگران بهصراحت بر نیاز به کارآزماییهای بزرگتر و استانداردتر تأکید دارند.
مقایسه و ترکیب با ماینوکسیدیل
در مقایسهی مستقیم، ماینوکسیدیل موضعی ۵٪ همچنان درمان استاندارد و پرشواهدتر برای آلوپسی آندروژنتیک است. اما مرورهای نظاممند و متاآنالیزهای اخیر نشان میدهند ترکیب ماینوکسیدیل با نور قرمز/لیزر کمتوان، نتیجهی بهتری نسبت به مصرف تنهای ماینوکسیدیل دارد. به بیان دیگر، شواهد فعلی نور قرمز را بیشتر بهعنوان مکمل درمانهای استاندارد معرفی میکنند، نه جایگزین کامل آنها.
چه کسی احتمالاً نتیجه میگیرد؟
بهترین پاسخ معمولاً در ریزش مو با الگوی ارثی در مراحل ابتدایی تا متوسط دیده شده؛ یعنی جایی که هنوز فولیکولهای زنده و کوچکشده در پوست سر وجود دارند. در مناطق کاملاً کچل و فاقد فولیکول فعال، نور قرمز نمیتواند فولیکول تازه بسازد. همچنین علل دیگر ریزش مو (کمبود آهن، اختلال تیروئید، تلوژن افلوویوم ناشی از استرس یا بیماری) نیاز به بررسی و درمان جداگانه دارند و نور قرمز جایگزین تشخیص پزشکی نیست.
پروتکل پیشنهادی برای پوست سر
- طول موج: عمدتاً ۶۳۰ تا ۶۸۰ نانومتر (نور قرمز)، گاهی همراه با مادونقرمز نزدیک.
- تناوب: معمولاً ۳ تا ۵ بار در هفته.
- مدت هر جلسه: بسته به توان دستگاه، حدود ۱۰ تا ۲۵ دقیقه روی پوست سر.
- افق زمانی ارزیابی: اغلب کارآزماییها نتیجه را پس از ۱۶ تا ۲۶ هفته استفادهی مداوم سنجیدهاند؛ یعنی صبر و تداوم اهمیت زیادی دارد.
انتظار واقعبینانه
نور قرمز میتواند به کاهش سرعت ریزش و افزایش نسبی تراکم مو در آلوپسی آندروژنتیک اولیه تا متوسط کمک کند، اما «رویش کامل مو» یا نتیجهی تضمینی برای همه وعدهای واقعبینانه نیست. نتایج بین افراد، بسته به سن، شدت ریزش و تداوم استفاده، متفاوت است.