در رد لایت تراپی، «بیشتر» همیشه «بهتر» نیست. اثر نور بهشدت به طول موج، دوز (ژول بر سانتیمتر مربع)، شدت (میلیوات بر سانتیمتر مربع)، مدت و تعداد جلسات بستگی دارد. درک این پارامترها تفاوت بین یک جلسهی مؤثر و یک جلسهی بیاثر را رقم میزند.
چرا دوز مهم است؟
سلول به نور مثل یک دارو پاسخ میدهد: مقدار کم بیاثر است، مقدار متوسط بیشترین فایده را دارد و مقدار خیلی زیاد میتواند اثر معکوس بگذارد. این همان چیزی است که در ادامه با نام «منحنی دوفازی» میشناسیم.
منحنی دوفازی (Arndt-Schulz)
پاسخ بدن به نوردرمانی از یک منحنی هورمتیک پیروی میکند:
- دوز کم (کمتر از ۱ ژول/سانتیمتر مربع): اثر ضعیف یا هیچ.
- دوز متوسط (حدود ۱ تا ۱۰ ژول/سانتیمتر مربع): بیشترین اثر مثبت.
- دوز خیلی بالا (بیش از ۱۰۰ ژول/سانتیمتر مربع): ممکن است اثر معکوس داشته باشد و بهجای کمک، استرس سلولی ایجاد کند.
طول موج مناسب
نور قرمز (۶۰۰ تا ۷۰۰ نانومتر) و مادونقرمز نزدیک (۷۸۰ تا ۱۱۰۰ نانومتر) هر دو نفوذ خوبی دارند اما کاربردشان متفاوت است:
- قرمز (۶۳۰ تا ۶۶۰nm): مناسب پوست سطحی و تحریک کلاژن.
- مادونقرمز (۸۰۰ تا ۹۰۰nm): نفوذ عمیقتر به عضله و بافت زیرپوستی.
گیرندهی اصلی نور، یعنی سیتوکروم c اکسیداز، حدود ۶۰۰ تا ۸۱۰ نانومتر را جذب میکند و نور تا حدود ۱۰۰۰ نانومتر میتواند از طریق گیرندههای ثانویه اثر بگذارد. به همین دلیل بسیاری از دستگاههای خوب هر دو محدوده را ترکیب میکنند — مثل ویتابیم با پیکهای ۶۵۷ و ۸۴۹ نانومتر.
شدت و چگالی انرژی
شدت نور (چگالی توان) معمولاً بین ۵ تا ۲۰۰ میلیوات بر سانتیمتر مربع است و چگالی انرژی هر جلسه در مطالعات معمولاً ۲ تا ۶۰ ژول بر سانتیمتر مربع. برای مثال، کارآزماییهای چروک اغلب حدود ۳ تا ۱۰ ژول استفاده کردهاند. نکته این است که شدت و دوز کل، مهمتر از نوع منبع نور هستند.
برنامهی درمان
- تعداد: بیشتر پروتکلها ۲ تا ۳ جلسه در هفته، به مدت ۴ تا ۱۲ هفته (مجموعاً ۸ تا ۲۰ جلسه).
- مدت هر جلسه: بسته به دستگاه، ۱ تا ۲۰ دقیقه؛ آنچه مهم است رسیدن انرژی به محدودهی درمانی است.
- نگهدارنده: جلسات نگهدارنده (مثلاً ماهانه) گاهی توصیه میشود اما هنوز خوب مطالعه نشده است.
لیزر یا الایدی؟
هر دو مؤثرند. لیزر نور همدوس و تکطولموج تولید میکند؛ الایدی پهنباندتر، غیرهمدوس و مقرونبهصرفهتر است. متاآنالیزها تفاوت روشنی در کارایی بین لیزر و الایدی برای استقامت عضلانی نشان ندادهاند. الایدی در دستگاههای خانگی و پنلها رایجتر است، چون سطح وسیعتری را پوشش میدهد. آنچه تعیینکننده است، شدت و دوز کل است، نه همدوسی نور.