یکی از پرسشهای رایج دربارهی دستگاههای نور قرمز این است: آیا برای درد مفاصل و التهاب خفیف مفصلی هم کمکی میکنند؟ این کاربرد ریشه در پژوهشهای نسبتاً قدیمی لیزر کمتوان (LLLT) در فیزیوتراپی دارد و امروز با پنلهای الایدی خانگی هم دنبال میشود. در این مقاله مکانیسم احتمالی، سطح شواهد در استئوآرتریت زانو و آرتریت روماتوئید، و یک پروتکل واقعبینانه را مرور میکنیم.
مکانیسم اثر بر بافت مفصل و التهاب
مفصل از چند لایه تشکیل شده: پوست و بافت چربی زیرپوستی، کپسول مفصلی و مایع سینوویال، غضروف و در نهایت استخوان. نور قرمز و مادونقرمز نزدیک باید از لایههای سطحی عبور کرده و به بافتهای عمقیتر برسد تا اثر بگذارد؛ به همین دلیل طول موج و توان دستگاه در این کاربرد اهمیت زیادی دارد. فرضیهی غالب این است که جذب نور توسط سیتوکروم سی اکسیداز در میتوکندری سلولهای سینوویال و غضروفی، تولید ATP را افزایش میدهد و ممکن است مسیرهای التهابی موضعی را تعدیل کند.
شواهد در استئوآرتریت زانو
در میان انواع آرتریت، استئوآرتریت (آرتروز) زانو بیشترین حجم پژوهش را دربارهی نوردرمانی به خود اختصاص داده است. چند مرور نظاممند و کارآزمایی تصادفیشده با گروه شاهد ساختگی (شم)، کاهش درد و بهبود نسبی دامنهی حرکتی را در بازهی چند هفته تا چند ماه استفادهی مداوم گزارش کردهاند. با این حال، اندازهی اثر بین مطالعات متفاوت است و برخی کارآزماییها نتیجهی معناداری نشان ندادهاند؛ به همین دلیل سازمانهای تخصصی معمولاً نوردرمانی را بهعنوان یک گزینهی «کمکی» در کنار فیزیوتراپی و ورزش درمانی مطرح میکنند، نه جایگزین آنها.
شواهد در آرتریت روماتوئید و مفاصل کوچک
در آرتریت روماتوئید، که یک بیماری خودایمنی و التهابی سیستمیک است، برخی مطالعات قدیمیتر روی مفاصل کوچک دست کاهش سفتی صبحگاهی و بهبود جزئی در شدت درد را نشان دادهاند. با این حال حجم نمونهی این مطالعات معمولاً کوچک بوده و شواهد جدیدتر و بزرگمقیاس کمتر است. نکتهی مهمتر این است که آرتریت روماتوئید نیازمند درمان دارویی تخصصی (روماتولوژی) برای کنترل بیماری زمینهای است؛ نوردرمانی در بهترین حالت میتواند مکملی برای مدیریت علامتی درد باشد، نه درمان بیماری.
چه کسی ممکن است نتیجه بگیرد و محدودیتها چیست؟
بر اساس شواهد فعلی، بهترین کاندیدها افرادی با درد خفیف تا متوسط ناشی از استئوآرتریت یا خستگی و کوفتگی مفصلی معمول هستند؛ نه دردهای ناشی از آسیب حاد، شکستگی، عفونت مفصلی یا بیماریهای التهابی فعال و شدید. همچنین نوردرمانی نمیتواند غضروف ازدسترفته را بازسازی کند یا روند تخریب مفصل در آرتروز پیشرفته را متوقف کند؛ نقش آن بیشتر کاهش نسبی درد و بهبود کیفیت حرکت روزمره است.
- مناسب برای: دردهای خفیف تا متوسط مفصلی، کوفتگی بعد از فعالیت، استئوآرتریت زانو در مراحل ابتدایی.
- نیازمند مشورت پزشکی: آرتریت روماتوئید و سایر بیماریهای خودایمنی، تورم یا قرمزی حاد، تب همراه با درد مفصل.
- خارج از حیطهی نوردرمانی: شکستگی، پارگی رباط یا منیسک، عفونت مفصلی، آرتروز بسیار پیشرفته با نیاز به جراحی.
پروتکل پیشنهادی برای مفاصل
- طول موج: ترکیبی از نور قرمز (حدود ۶۶۰ نانومتر) و مادونقرمز نزدیک (حدود ۸۵۰ نانومتر) برای نفوذ بهتر به بافت عمقی مفصل.
- فاصله و زاویه: نزدیک کردن پنل به سطح پوست روی مفصل، در حدی که تمام ناحیهی دردناک زیر پرتو قرار گیرد.
- مدت هر جلسه: معمولاً ۱۰ تا ۲۰ دقیقه برای هر مفصل، بسته به توان دستگاه.
- تناوب: ۳ تا ۵ بار در هفته در فاز شروع، سپس کاهش به حالت نگهدارنده در صورت بهبود.
- افق ارزیابی: بسیاری از مطالعات زانو، اثر را پس از ۴ تا ۱۲ هفته استفادهی مداوم سنجیدهاند؛ نتیجهگیری زودهنگام واقعبینانه نیست.
انتظار واقعبینانه
نور قرمز میتواند برای برخی افراد مبتلا به درد خفیف تا متوسط مفصلی، بهویژه استئوآرتریت زانو، بهعنوان یک ابزار کمکی برای کاهش نسبی درد و بهبود کیفیت حرکت روزمره در کنار فیزیوتراپی و تمرینات تقویتی استفاده شود. اما این روش نه غضروف را بازسازی میکند، نه بیماری خودایمنی زمینهای را درمان میکند و نه برای همه به یک اندازه اثر دارد. نتایج بسته به نوع مفصل، شدت آسیب، سن و تداوم استفاده متفاوت است.